CRANN-yň (Adaptiw Nanostrukturalar we Nanoenjamlar boýunça ylmy-barlag merkezi) we Dublin Triniti kollejiniň Fizika mekdebiniň ylmy işgärleri şu gün bir...magnit materialMerkezde işlenip düzülen iň çalt magnit geçişini görkezýär.
Topar CRANN-daky Fotonika barlag laboratoriýasynda femtosekund lazer ulgamlaryny ulanyp, öz materiallarynyň magnit ugruny trilliondan bir sekuntda çalyşdy we soňra gaýtadan çalyşdy, bu öňki rekorddan alty esse we şahsy kompýuteriň sagat tizliginden ýüz esse çalt.
Bu açyş materialyň energiýa tygşytlaýjy ultra çalt kompýuterleriň we maglumat saklaýyş ulgamlarynyň täze nesli üçin mümkinçiliklerini görkezýär.
Barlagçylar özleriniň öň görlüp-eşidilmedik geçiş tizliklerine MRG atly garyndyda ýetdiler, bu garyndy ilkinji gezek 2014-nji ýylda topar tarapyndan marganesden, ruteniýden we galliýden sintez edildi. Synagda topar gyzyl lazer şöhlesiniň partlamalary bilen MRG-niň inçe plýonkalaryna urdy we sekundyň milliarddan bir böleginden hem az wagtda megawatt energiýa öndürdi.
Ýylylyk geçirijiligi MRG-niň magnit ugruny üýtgedýär. Bu ilkinji üýtgeşmäni gazanmak üçin pikir edip bolmajak derejede çalt pikosekundyň ondan bir bölegi gerek (1 ps = sekundyň trilliondan bir bölegi). Emma, has möhümi, topar ugruny 10 trilliondan bir sekunt soň gaýtadan üýtgedip biljekdigini anyklady. Bu magnitiň ugrunyň iň çalt gaýtadan üýtgedilmegidir.
Olaryň netijeleri şu hepde öňdebaryjy fizika žurnaly bolan “Physical Review Letters”-de çap edildi.
Bu açyş, möhümdigini göz öňünde tutup, innowasion kompýuter we maglumat tehnologiýalary üçin täze ýollary açyp biler.magnit materialbu pudakda. Elektron enjamlarymyzyň köpüsinde, şeýle hem internetiň merkezinde ýerleşýän uly möçberli maglumat merkezlerinde gizlenen magnit materiallar maglumatlary okaýar we saklaýar. Häzirki maglumat partlamasy öňküden has köp maglumat döredýär we has köp energiýa sarp edýär. Maglumatlary we olara laýyk gelýän materiallary manipulýasiýa etmegiň täze energiýa tygşytlaýjy usullaryny tapmak dünýä derejesinde ylmy-barlag işleriniň esasy meselesidir.
“Trinity” toparlarynyň üstünliginiň açary, olaryň hiç hili magnit meýdany bolmazdan örän çalt geçişi amala aşyrmak ukybydy. Magnitiň däp bolan geçişi energiýa we wagt babatda gymmat bolan başga bir magniti ulanýar. MRG bilen geçiş ýylylyk impulsy bilen amala aşyryldy, bu bolsa materialyň ýagtylyk bilen özboluşly özara täsirini ulanmak bilen amala aşyryldy.
Trinity ylmy işgärleri Žan Besbas we Karsten Rode ylmy barlaglaryň bir ugruny ara alyp maslahatlaşýarlar:
“Magnit materials-iň öz tebigaty boýunça logika üçin ulanylyp bilinýän ýatlary bar. Şu wagta çenli bir magnit ýagdaýyndan "logiki 0"-dan başga bir "logiki 1"-e geçmek örän energiýa sarp edýär we örän haýal boldy. Biziň gözlegimiz MRG-ni bir ýagdaýdan başga ýagdaýa 0,1 pikosekundda geçirip biljekdigimizi we iň esasysy, ikinji açaryň diňe 10 pikosekunddan soň gelip biljekdigini, bu bolsa ~ 100 gigagers iş ýygylygyna laýyk gelýändigini, öň syn edilenlerden has çaltdygyny görkezmek bilen tizlige ünsi çekýär.
“Bu açyş biziň MRG-miziň ýagtylygy we aýlanmagy netijeli utgaşdyrmak üçin aýratyn ukybyny görkezýär, şonuň üçin biz magnitligi ýagtylyk bilen we ýagtylygy magnitlik bilen şu wagta çenli ýetip bolmajak wagt aralygynda dolandyryp bileris.”
Trinity uniwersitetiniň Fizika we KRANN mekdebiniň professory Maýkl Koý öz toparynyň işi barada şeýle diýdi: “2014-nji ýylda toparym we men ilkinji gezek marganes, ruteniý we galliýden ybarat bolan MRG diýlip atlandyrylýan düýbünden täze garyndyny döredendigimizi yglan edenimizde, bu materialyň şeýle ajaýyp magnit-optiki potensialynyň bardygyna hiç wagt şübhelenmändik.
“Bu demonstrasiýa ýagtylyga we magnite esaslanýan täze enjam konsepsiýalaryna getirer, olar tizligiň we energiýa netijeliliginiň ep-esli ýokarlanmagyndan peýdalanyp biler, belki-de, ahyrsoňy ýat we logika funksiýalary bilen utgaşdyrylan ýeke-täk uniwersal enjamy amala aşyryp biler. Bu uly kynçylyk, ýöne biz muny mümkin edip biljek material görkezdik. Biz işimizi dowam etdirmek üçin maliýeleşdirmegi we pudak hyzmatdaşlygyny üpjün etmäge umyt edýäris.”
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 5-nji maýy